نویسندگی سفر
نویسندگی سفر چیست؟ چگونه به یک نویسنده سفر حرفه‌ای تبدیل شوید؟
۱ بهمن ۱۳۹۶
مسجد جامع هفتشویه
مسجد جامع هفتشویه شکوهی بی همتا که گرد ویرانی بر آن نشسته است
۱۰ بهمن ۱۳۹۶

مناره چهل دختران اصفهان در منتهی الیه شمالی محله (جوباره) از محلات قدیمی اصفهان و محل سکونت یهودیان این شهر واقع شده و در حدود ۲۱ متر ارتفاع دارد ولی بنظر می رسد که قسمتی از نوک مناره از بین رفته باشد، با آوای زنده رود همراه باشید تا نگاهی به ویژگی‌های این مناره زیبا با نام عجیبش داشته باشیم.

طبق گفته‌های افراد محلی گویا در گذشته اهالی اصفهان اعتقاد داشته‌اند که این منار بخت دختران را باز می‌کند، رسمی در گذشته رواج داشته به این شکل که دختران دم بخت یا آنهایی که یه کم از زمان بختشون گذشته مقداری گردو می‌خریدند و در پای پله‌های مناره چهل دختران گردوها را شکسته و همراه کشمش به عابران و مردم تعارف می‌کردند تا بختشان برای ازدواج باز شود!

ویژگی‌های مناره چهل دختران اصفهان

کتیبه ها

پنجره بزرگی درقسمت بالای منار و در ثلث دوم بدنه آن رو به سمت جنوب قرار دارد. دهانه این پنجره بشکل مربع مستطیل است و قسمت بالای آن از چوب و در طرفینش ستونهای گرد کوچکی است که نیمی از آنها در داخل دیوار مناره قرار دارد. کتیبه فوقانی مناره بخط کوفی آجری برجسته بر زمینه آجری پنج آیه سوره (طه) است به شرح زیر است.

طه ﴿١﴾ مَا أَنْزَلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى ﴿٢﴾ إِلا تَذْکِرَهً لِمَنْ یَخْشَى ﴿٣﴾ تَنْزِیلا مِمَّنْ خَلَقَ الأرْضَ وَالسَّمَاوَاتِ الْعُلا ﴿۴﴾ الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى ﴿۵﴾

ترجمه: طه ﴿۱﴾ قرآن را بر تو نازل نکردیم تا به رنج افتى (۲)جز اینکه براى هر که مى‏ ترسد پندى باشد (۳))کتابى است( نازل شده از جانب کسى که زمین و آسمانهاى بلند را آفریده است )۴(خداى رحمان که بر عرش استیلا یافته است (۵)

درقسمت فوقانی قاعده مناره چهل دختران به خط ثلث برجسته بر زمینه آجری کتیبه ذیل در پنج سطر بشرح زیر گچ بری شده است:

بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله

وحده لا شریک له محمد رسول الله صلی الله علیه
خیر الناس بعد رسول الله صلی الله علیه

……………………………………….
……
علی بن ابی طالب رضی الله عنهم اجمعین

 مناره چهل دختران اصفهان

توضیح در مورد سطر چهارم و ابتدای سطر پنجم اینکه در کتیبه این قسمتها محو شده و شامل اسامی خلفای سه گانه اول بوده است و به نظر می رسد که عمداً نام آنها را محو کرده اند.

بر روی یکی از اضلاع قاعده مناره چهل دختران به خط کوفی آجری بر جسته بر زمینه آجری ساده در شش سطر کتیبه ای موجود است که با نی ساختمان آن را ( ابی الفتح بن محمد بن عبدالواحد نهوجی) و سال اتمام آنرا ۵۰۱ تعیین می کند کتیبه به این شرح است.

هذه المناره بنیت من ماله الا سفهسالار

ابی ‌الفتح ‌بن ‌محمد بن ‌عبدالواحد

نهوجی تقرباً الی الله سبحانه و

تعالی و ابتغاء مرضاته و جزیل ثوابه

تقبل الله منه برحمته و فرغ من اتمامها

فی سنه احدی و خمس مائه هجرویه

توصیفات مناره:

بنایی که در گذشته در کنار این منار قرار داشته (و پروفسور هرتسفلند معتقد است که مدرسه علوم دینی بوده است)به طور کلی از میان رفته است. در سمت شمال سطح زمین را به قدری پایین برده اند که حدود سه و نیم متر و نیم از پی منار از لاشه و ملاط آهک سیاه (آهک خاکستر) ساخته شده نمایان شده است.

زیر بنای منار چهار گوش و فقط گوشه ی جنوبی آن مدور شده است. روی این زیر بنا پایه ای آجری به ارتفاع ۵ متر ساخته شده که مدخل پلکان در آن قرار دارد این پایه توسط سطوح مختلف به شکل هشت گوش نا منظمی در آمده است. در طرف شرق دیوار آجری با اهمیتی که از شمال شرقی به جنوب غربی کشیده شده است.

مشخصات بنا

همطراز با ارتفاع پایه ی منار به آن می پیوندد و در ضلع جنوب غربی یک دیوار کوچکتر و کوتاه تر قرار دارد. این منار رفیع که از آجر ساخته شده میله -ای است مدور به ارتفاع ۲۴ متر که پایه که با پایه جمعا ۲۹ متر ارتفاع دارد و به نظر می رسد یک متر دیگر آن از بین رفته است.

قطر منار در ابتدا ۹/۲ متر و ضخامت دیواره در اینجا ۵۵ سانتیمتر است . در قسمت بالای منار میله ی منار۳۳/۲ متر قرار دارد ضخامت دیواره ۵۵ سانتیمتر و قطر هشت ضلعی مرکزی ۳۳ سانتیمتر است. آثار از سکوی بالایی دیده نمی شود،  وضع پلکان عادی است و ملاطی که به کار رفته گچ است ساختمان منار سالم و بدون عیب است.

 مناره چهل دختران اصفهان

تزیینات مناره چهل دختران

اضلاع جنوبی و جنوب غربی پایۀ منار، با کتیبه های از آجرکاری آذین شده اند. یک بخش با آجرچینی ساده و دو لوح دیگر به صورت برجسته هستند.

چهارمین کتیبه که در بالای آن است، با آجرچینی معرق ساخته شده است. این کتیبه به خط کوفی و در شش خط است. تاریخ ۵۰۱ هجری در این قسمت درج شده است.

میلۀ مناره شامل هفت قسمت است. اولین و پایین ترین بخش حاشیه ای است مزیّن به نقش لوزی شکل که منار برسیان را تداعی میکند. قسمت دوم که با آجرچینی معرق تزئین شده؛ نقوشی به شکل مثلث های متساوی الاضلاع که به طور وارونه در کنارهم قرار گرفته اند زمینۀ هر کی از این مثلث ها نقشی سه ترکی است.

مناره چهل دختران

بقیۀ نقاط این بخش متشکل از شبکه هایی از اشکال هشت ضلعی و ستاره هایی شش پراست قسمت چهارم که نوارک معرضی است، شامل نقوش برجسته است.

تزئینات فوقانی

در بالای این قسمت، یعنی بخش پنجم، به جز کوربندهای پهنی که سایه روش نهای عمودی ایجاد کرده، فاقد تزئینات است، در این بخش، رو به سمت قبله پنجره ای قرار دارد که دهانۀ مستطیل آن با سرطاق چوبی و در دو طرف آن،ستونهای کوچک مدوّر با سرستون های مسطح طاقچه ای کم عمق وجود دارند.

مناره چهل دختران

این طاقچه از پهلو به شکل طاقی جناغی است که در چهارچوب مستطیل احاطه شده است. بخش ششم به شکل گردنبندی است متشکل از خطوط کوفی شبیه به گل و برگ، که چهارچوب نواری شکل آن را حاشیه ای با خطوط زیگزاگ احاطه کرده است.

حاشیۀ پایینی مزیّن به ستاره هایی شش پر است. هفتمین و بالاترین قسمت به شکل تاجی است با برآمدگی مختصر که تاج مستطیل شکل برجسته ای را به نمایش گذاشته است.

هیچ گونه آثار کاشیکاری در ساختمان مناره دیده نمیشود؛ این مناره به سه کتیبه مزیّن است که دوتای آنها به خط کوفی و کتیبه خط نسخ است. اولین کتیبه که به خط کوفی است، در نوک مناره قرار گرفته است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

\n