Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Filter by Categories
IT و سفر
آخرین-ترند ها
آداب و رسوم
آسیا
آفریقا
آموزش
اپلیکیشن های گردشگری
اخبار
اروپا
اصفهان گردی
اطلاعیه ها
ایران گردی
بهترین هتل ها
بوم گردی
تاریخی
ترین ها
تور لیدر شو
توریسم+
جاذبه ها
جزوات تورلیدری
جغرافیا
جهانگردی
خدمات رستوران
دانستنی های گردشگری
دسته‌بندی نشده
دیجیتال مارکتینگ و گردشگری
راهنمای تور ایرانگردی
راهنمای تور بین المللی
راهنمای سفر به...
رسانه ها
رستوران
روحیات ملل
سوغات و صنایع دستی
شخصیت ها
شناخت اماکن باستانی
طبیعت ایران
طبیعت گردی
عکس
غذای بین الملل
فیلم و کلیپ
قوانین و مقررات گردشگری
گردشگری الکترونیک
معرفی شخصیت ها
مفاهیم گردشگری
مقاصد برتر جهان
مکان های گردشگری
موزه
میراث جهانی یونسکو
نکات ضروری سفر
هتلداری
هتلداری

Tag - معماری سقاخانه

معماری و نماد های سقاخانه ها

آب و سقاخانه

در عرصه تاریخ بشر هر از گاهی به  تقدیر و تقدیس عناصری می پرداخته که به آنها نیازمند بوده و یا با محدودیت در آنها مواجه بوده است. با گذشت زمان این عناصر صاحب حرمت و اعتبار خاصی می شده و اعتقادات و باورهایی در اطراف آن شکل می گرفته است و آب یکی از آن عناصر است. آب هویتی پاک و مقدس دارد در ایران قبل از اسلام مردم آناهیتا و بعد از اسلام حضرت فاطمه(س) را مظهر آب می دانسته اند. انتخاب چنین چهره های پاک و الهی به عنوان مظهرآب دلیل براهمیت و نقش آب در زندگی ایرانیان بوده است. آب در ادبیات ما نیز بخش وسیعی از امثال و حکم را به خود اختصاص داده است مانند : آب روشنایی است، آب آبادانی است، آب دست یزید افتاده است و …..

در فرهنگ قدیم ایرانیان برای آناهیتا پرستشگاهی می ساختنه اند. از جمله زیارتگاهی در شهر ری مخصوص این الهه بود که تا قرن ۴ که هنوز زرتشتیان در ری بودند به زیارت آن و آداب باستانی می پرداختند اما پس از سلطه اسلام دیگر عبادت یک الهه عملی نبوده و نیایش آناهیتا منسوخ گشت.

سقاخانه که تبلور عینی بخشی از فرهنگ و اعتقادات دینی مردم ماست  در فرهنگ معین اینگونه معنی شده است جایی که  در آنجا آب برای تشنگان ذخیره کنند و آنجا را متبرک دانند. هر گره و قفل نشانه ها و نماد ها بر در و دیوار آن حکایت از آرزو ها و حاجات آنها دارد. سقاخانه این مکان پاک و مقدس  که تداعی کننده ی گلوهای تشنه سیراب شده است حکایت گر فرهنگ پیشینیان ماست و هنوز محلی است که مردم با تواضع از کنار آن عبور می کنند و دست و پیشانی و لب بر آن می سایند تا مراد بگیرند.

معماری سقاخانه ها

سقاخانه های قدیمی از نظر موقعیت مکانی همانند اتاقی بر دل دیوار در معابر و بازار قرار دارند برخی در ابعاد سه در چهار متر و اغلب کوچکتراند و گاه آنقدر کوچک اند که همچون حفره ای در پهنه ی دیوار به نظر می رسند . بیشتر در کنار در مساجد و تکایا و در محل تقاطع پر رفت و آمد مردم در بازار بنا شده اند برخی از موقوفات مساجد محسوب میشود.

سنگاب در جلوی سقاخانه برای استفاده مردم استفاده قرار گرفته می شده است و حفره ای برای تخلیه آب در کف آن ایجاد شده است و کاسه ای مسین با رشته ای زنجیری به دیوار بیرونی سقاخانه آویزان بود که جمله ی  یا حسین لعنت بر یزید بر آن حک شده است. دربازار تعداد زیادی  سقاخانه وجود دارد. معمولا هر یک از راسته بازارها دارای حداقل یک سقاخانه است که نامگذاری آنها یا بر اساس نام راسته بازاری است که در آن واقع شده است مانند سقاخانه ی قیصریه اصفهان یا در ارتباط با نام اماکنی چون مدارس مذهبی بازار یا مقبره فردی که در آن نزدیکی واقع است مانند سقاخانه مجلسی و یا سقاخانه ملاعبدالله در کنار مدرسه ملا عبدالله نام گذاری می شوند.

 

 

 

نماد ها در سقاخانه

نماد ها معرف یک چیز مبهم ناشناخته یا پنهان از ماست. هر شی که ورای فهم انسانی باشد با نماد ها قابل تعریف می شود. وجود مفاهیم ذهنی در ادیان مختلف دلیلی بر استفاده از نمادها میتواند باشد. نماد و نشانه های معمول در سقاخانه عبارتند از: آینه،شمع و چراغ ، آدمک های فلزی، قفل و پنجه ، و رنگ سبز

برخی به آبدهی بسنده کرده اند و برخی به زعم مردم اعتبار حاجت دهی بیشتری داشتند به نذورات و نشانه های نمادین که ریشه در فرهنگ و مذهب داشتند مذین می گشتند.

آینه

در همه جا آینه نماینده ی صفا، پاکی و راستی است. دلهای پاک به آینه تشبیه می شود آورنده ی آینه به سقاخانه پاکی دل خود را به  حاجت دهنده نشان می دهد .

شمع و چراغ

انگیزه به کار گیری شمع و چراغ را می توان اعتقادات زرتشتیان راه یافته به اسلام دانست. آتش نیز چون آب نیاز انسانها را بر آورده ساخته است، ارزشی برای خود یافته و مقدس شمرده می شود استفاده از شمع در اماکن مقدس در بیشتر ادیان معمول است. شمع افروخته شده نشان از حیات و روشنی و اشک آن حکایت از دلسوختگی حاجتمندان دارد. یک شمع روشن با مفهوم امید داشتن نیز همراه است. شمع یکی از ارزان ترین نذورات است.

 

قفل

در فرهنگ سقاخانه هر قفل و سنجاق و یا پارچه گره خورده به شبکه های در و پنجره به معنی تقاضایی برای گره گشایی کار یا شفای درد است. قفل بین سقاخانه ها یا مراد دهنده ها و فرد حاجتمند یا مرید پیوندی دائمی ایجاد می کند فرد نیازمند نمی تواند حضوری مداوم در سقاخانه داشته باشد به همین منظور نشانی از خود باقی می گذارد که غیر قابل باز شدن است و اعتقاد مستحکم آور را به سقاخانه مسجل می سازد.

آدمک

تصویری سایه وار از یک مرد یا زن از جنس اغلب نقره ای است هر چه اهمیت نذر در صاجب نذر بیشتر باشد از ابزار نمادین با ارزش بیشتری است آدمک نشانی نمادین از معصومان کربلاست.

چشم

بریده ی فلزی چشم مانندی که نذر ساخته شده است و به آن توسل می جویند به معنای چشم زخم است که با نصب آن با دیوار سقاخانه اعتقاد به رفع آن دارند و به منظور گریز از چشم زخم یا پیشگیری از آفات و تاثیرات احتمالی چشم آنها بوده است.

ستاره

داشتن یک ستاره در آسمان برای هر فرد یک اعتقاد ریشه دار و سنتی در بین مردم ماست . آن کس که خوشبخت تر یا قوی تر است روشن ترین ستاره را در ستاره را در آسمان را دارد و آن کس که دستش از همه جا کوتاه است. بدون ستاره است یا ستاره ای کم نور دارد. اهدای این بریده ی فلزی به سقاخانه نیز برای افزایش بخت و اقبال است.

پنجه

مظهر دست بریده حضرت عباس(ع) است نشان آن قسم دادن به دست بریده ی ابوالفضل(ع) وحاجت گرفتن است . پنجه از جنس برنجی و مسی است . معتقدان آن را بر روی حاجت گرفتن است

رنگ سبز

همواره رنگ مسلط در سقاخانه ها بوده است . رنگی که تداعی کننده ی خاندان امامت است مسلمانان و شیعیان برای نزدیک تر شدن به این خاندان و اظهار دوستی و ارادات بیشتر در آیین ها و مراسم مذهبی خود از رنگ سبز استفاده می کنند.

 

منبع: مختصری از مجله فرهنگ مردم /سال سوم / شماره۱۰

 

 

 

Read more...